Het nummer van mijn bank staat echt op mijn scherm. Maakt dat het betrouwbaar?

Nee. Met spoofing laten oplichters het nummer van je bank zien terwijl ze vanaf een ander nummer bellen; bel zelf het officiele nummer en je krijgt altijd je echte bank.

Bankfraude

Nep telefoontje namens de bank herkennen: hang op en bel zelf terug

Q: Mijn bank zegt dat ik moet overboeken naar een veilige rekening. Is dat echt?

Nee. De Fraudehelpdesk noemt de veilige rekening als klassiek fraudesignaal en de FTC zegt dat je nooit geld verplaatst om het te beschermen. Hang op en bel je bank via een nummer dat je zelf hebt.

Er wordt gebeld, op je scherm staat het nummer van je bank, en de persoon aan de lijn weet dingen over je rekening. Dat is precies hoe bankhelpdeskfraude werkt. De Fraudehelpdesk beschrijft dat oplichters zich voordoen als medewerkers van je bank, met behulp van spoofing het echte nummer van de bank op je scherm laten verschijnen, en dan zeggen dat je bankrekening in gevaar is (Fraudehelpdesk, neptelefoontjes namens de bank). Het doel is steeds hetzelfde: dat jij geld overmaakt of je inloggegevens geeft.

De controle die helpt is niet het gesprek voeren en hopen dat je het hoort, maar het gesprek beëindigen en zelf bellen. Daarom draait deze gids om één regel: de bank belt nooit om geld of codes te vragen, en jij neemt nooit actie tijdens dat telefoontje.

Direct antwoord: vijf controles voordat je iets doet

Hang op en bel zelf terug via een nummer dat je al had. De Fraudehelpdesk adviseert: word je door je bank gebeld, hang dan op, zoek zelf het nummer van je bank op en bel dat nummer (Fraudehelpdesk). Zoek dat nummer niet via Google, want dan kun je op een nepwebsite met verkeerde telefoonnummers uitkomen; gebruik je eigen administratie of je bank-app (Fraudehelpdesk). Zodra jij zelf belt met het officiële openbare nummer, krijg je altijd je echte bank aan de lijn; nummerspoofing werkt alleen in de richting van de beller naar jou (Veilig Bankieren).
Weet dat je bank nooit om inloggegevens, pincodes of verificatiecodes vraagt. De Fraudehelpdesk is daar duidelijk over: je bank zal nooit vragen om je inloggegevens of pincodes (Fraudehelpdesk). De Amerikaanse toezichthouder FTC voegt daar de codes aan toe die je voor een online account krijgt: geen enkele beller, en zeker niet iemand die zegt dat hij van het fraudeteam van je bank is, zal ooit om die verificatiecode vragen (FTC, fraud activity call).
Er bestaat geen 'veilige rekening' of 'kluisrekening'. De Fraudehelpdesk noemt de vraag om je geld over te boeken naar een zogenaamde veilige rekening als een van de klassieke signalen, net als vragen om in te loggen (Fraudehelpdesk). De FTC is even stellig: verplaats nooit geld om het te beschermen; wie zegt dat het moet, is een oplichter (FTC). Doe je het toch, dan ziet je bank dat als een verdachte betaling en blokkeert ze je rekening (Fraudehelpdesk).
Installeer nooit software of een app op verzoek van een beller, en geef niemand je bankpas mee. De Fraudehelpdesk beschrijft zowel het verzoek om een programma te installeren waarmee de beller op afstand je computer of telefoon kan overnemen, als het patroon waarbij er iemand langskomt om je bankpas en waardevolle spullen 'veilig te stellen' (Fraudehelpdesk). De FTC noemt hetzelfde: geef nooit iemand op afstand toegang tot je telefoon of computer (FTC, unexpected calls). Een bank stuurt geen koerier voor je pas en neemt je apparaat niet over.
Doorbreek de geheimhouding en controleer via een tweede kanaal. De FTC adviseert om eerst te vragen welk bedrijf of welke bank zegt te bellen en waar het over gaat, daarna op te hangen, en het verhaal zelf te controleren via de officiële app of website of via het nummer op een recent afschrift; vertrouw daarbij niet op de bovenste zoekresultaten, want oplichters kopen advertenties zodat hun nepnummers bovenaan staan (FTC). En praat er met iemand over: geen enkel echt fraudeteam zal zeggen dat je het gesprek geheim moet houden (FTC).

Waarom het nummer op je scherm niets bewijst

Bij nummerspoofing lijkt het of je bank je belt, terwijl de oplichters vanaf een ander nummer bellen (Fraudehelpdesk). Banken en telecomproviders hebben maatregelen genomen, waardoor je tegenwoordig meestal een onbekend 06-nummer of een anoniem nummer ziet (Veilig Bankieren). Dat betekent twee dingen: een kloppend nummer is geen bewijs dat je bank belt, en een afwijkend nummer is op zichzelf ook geen bewijs van oplichting. Wat je wél zeker weet: als jij zelf belt naar het officiële nummer, krijg je altijd je echte bank (Veilig Bankieren).

Extra gevaarlijk is dat de beller soms echte persoonsgegevens over je heeft, bijvoorbeeld uit een datalek of uit een eerdere valse e-mail, waardoor het verhaal overtuigend klinkt (Fraudehelpdesk). De FTC zegt hetzelfde: dat een beller je naam, adres of accountgegevens kent, betekent niet dat hij te vertrouwen is — die informatie wordt gekocht of gestolen om leugens geloofwaardig te maken (FTC).

Wat een detector wel en niet ziet

Een telefoongesprek zelf kun je niet uploaden, en dat is ook niet nodig: de beslissing hangt niet van een score af. Wat je wél kunt nakijken zijn de sporen eromheen. Krijg je een bericht met een link of een 'bevestiging van een verdachte transactie', dan kun je de tekst in de tekstdetector zetten of een schermafbeelding in de afbeeldingsdetector. Dat is triage: het helpt je bepalen welk bericht je eerst natrekt. Het is geen uitspraak over de afzender. Korte berichten en sjablonen bevatten te weinig schrijfstijl voor een betrouwbaar signaal, en een laag signaal bewijst dus nooit dat het bericht echt van je bank komt.

Wat je niet uit een telefoontje kunt afleiden

of de beller werkelijk bij je bank werkt, ook niet als het nummer op je scherm klopt;
of er werkelijk iets mis is met je rekening;
of een rekening waar je naartoe zou overmaken van de bank is;
of er sprake is van oplichting; dat stelt alleen een bank of opsporingsinstantie vast.

Als je al geld hebt overgemaakt of iets hebt geïnstalleerd

Neem direct contact op met je bank via het nummer dat je zelf hebt; snelheid bepaalt de kans op blokkade of terugboeking.
Doe aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk (Fraudehelpdesk, fraude melden).
Heb je een programma geïnstalleerd waarmee iemand kon meekijken? Verwijder het, controleer je apparaat en wijzig de wachtwoorden die je daar hebt gebruikt, en blokkeer je pas via je bank.
Bewaar alles: het telefoonnummer, het tijdstip, de tekst van het gesprek of de berichten, de rekeningnummers en de bedragen.
Weet dat je bij een overboeking minder bescherming hebt dan bij een creditcardbetaling; dat maakt snel melden des te belangrijker (FTC).

Meer controles staan in de gidsen over een nep-betaalbewijs herkennen, een neppe factuur herkennen, een nep-betaalopdracht van de directie herkennen, een overgenomen WhatsApp-account en een nep bericht namens de Belastingdienst. Wil je alleen een bericht of bestand checken, gebruik dan de gratis checker.

Veelgestelde vragen

Mijn bank zegt dat ik moet overboeken naar een veilige rekening. Is dat echt?

Nee. De Fraudehelpdesk noemt de 'veilige rekening' als klassiek fraudesignaal en de FTC zegt dat je nooit geld verplaatst om het te beschermen: wie dat vraagt, is een oplichter. Hang op en bel je bank via een nummer dat je zelf hebt.

Er staat echt het nummer van mijn bank op mijn scherm. Maakt dat het niet betrouwbaar?

Nee. Met spoofing laten oplichters het nummer van je bank zien terwijl ze vanaf een ander nummer bellen, en als jij zelf naar het officiële nummer belt krijg je altijd je echte bank. Het nummer op je scherm is daarom geen bewijs.

Bewijst een hoge detectorscore dat een bericht van mijn bank nep is?

Nee. De score gaat over patronen in een tekst of afbeelding en zegt niets over de afzender. Een lage score bewijst evenmin dat een bericht echt is. Gebruik de uitkomst als reden om het bericht via je eigen bankomgeving na te trekken, niet als bewijs.